Gemiddelde, mediaan en modus
| Maat | Wat het is | Voorbeeld: 2, 3, 3, 8 |
|---|---|---|
| Gemiddelde | som ÷ aantal | 16 ÷ 4 = 4 |
| Mediaan | het middelste getal na sorteren | (3 + 3) ÷ 2 = 3 |
| Modus | het getal dat het vaakst voorkomt | 3 |
Zo bereken je ze stap voor stap
Gemiddelde
Tel alle getallen op en deel door hoeveel getallen het zijn. Je cijfers 6,5, 7, 8 en 5,5 zijn samen 27; gedeeld door 4 is dat een 6,75.
Mediaan
Zet de getallen op volgorde. Bij een oneven aantal is de mediaan het middelste getal: van 3, 5, 9 is dat 5. Bij een even aantal neem je het gemiddelde van de twee middelste: van 3, 5, 9, 12 is dat (5 + 9) ÷ 2 = 7.
Modus
Tel hoe vaak elk getal voorkomt. Het getal dat het vaakst voorkomt, is de modus. Komen twee getallen even vaak voor, dan zijn er twee modi. Komt elk getal maar één keer voor, dan is er geen modus.
Welke gebruik je?
Het gemiddelde is de bekendste maat, bijvoorbeeld voor je cijfers op school. Maar één uitschieter trekt het sterk omhoog of omlaag. Daarom wordt voor inkomens of huizenprijzen vaak de mediaan gebruikt: de helft zit erboven, de helft eronder. De modus is handig bij bijvoorbeeld schoenmaten: welke maat wordt het meest verkocht?
Een voorbeeld van een uitschieter: vijf mensen verdienen € 2.500, € 2.800, € 3.000, € 3.200 en € 25.000 per maand. Het gemiddelde is € 7.300, terwijl vier van de vijf veel minder verdienen. De mediaan, € 3.000, geeft een veel eerlijker beeld.
Een gewogen gemiddelde
Tellen niet alle getallen even zwaar, zoals een toets die dubbel telt, dan zet je dat getal gewoon twee keer in de lijst. Heb je een 8 die dubbel telt en een 6, vul dan 8 8 6 in. Dat geeft gemiddeld 7,33.
Met andere wegingen gebruik je de formule: gewogen gemiddelde = som van (cijfer × weging) ÷ som van de wegingen. Een tentamen telt voor 60%, een opdracht voor 40%. Je haalt een 5,5 en een 8: (5,5 × 60 + 8 × 40) ÷ 100 = (330 + 320) ÷ 100 = 6,5.
Welk cijfer heb ik nog nodig?
Je hebt drie toetsen gemaakt met gemiddeld een 5,2 en er komt nog één toets die even zwaar telt. Om op een 5,5 uit te komen, moeten de vier cijfers samen 4 × 5,5 = 22 zijn. Je hebt nu 3 × 5,2 = 15,6. Je hebt dus nog een 22 − 15,6 = 6,4 nodig.
Gemiddelde van percentages en snelheden
Pas op met het gemiddelde van verhoudingen. Rijd je 60 km heen met 60 km/u en 60 km terug met 120 km/u, dan is je gemiddelde snelheid niet 90 km/u. Je doet er 1 uur plus een half uur over, dus 120 km in 1,5 uur: 80 km/u. Bereken bij snelheden en percentages het gemiddelde altijd vanuit de totalen. Zie ook de snelheidscalculator.
Uitleg en bedragen gecontroleerd op 20 oktober 2026. Zie je een fout? Laat het ons weten.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je een gemiddelde?
Tel alle getallen op en deel door het aantal getallen. Het gemiddelde van 6, 7 en 8 is (6 + 7 + 8) ÷ 3 = 7.
Wat is het verschil tussen gemiddelde en mediaan?
De mediaan is het middelste getal als je alles op volgorde zet. Bij een even aantal is het het gemiddelde van de twee middelste. De mediaan wordt minder beïnvloed door uitschieters: van 1, 2, 3 en 100 is het gemiddelde 26,5, maar de mediaan 2,5.
Hoe moet ik de getallen scheiden?
Met spaties, enters of puntkomma’s. Gebruik een komma als decimaalteken, zoals 7,5. Je kunt ook een kolom uit Excel of Google Sheets plakken.