De zeven Romeinse cijfers
| I | V | X | L | C | D | M |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1000 |
De regels
- Optellen: cijfers van groot naar klein tel je op. VIII = 5 + 3 = 8, MDC = 1600.
- Aftrekken: een kleiner cijfer vóór een groter trek je af. Dat mag alleen met I (voor V en X), X (voor L en C) en C (voor D en M). IV = 4, XC = 90, CM = 900.
- Hoogstens drie keer: hetzelfde cijfer staat nooit meer dan drie keer achter elkaar. 4 is dus IV, niet IIII.
- V, L en D nooit dubbel: 10 is X, niet VV.
Zo zet je een getal om
Splits het getal in duizendtallen, honderdtallen, tientallen en eenheden, en schrijf elk deel apart:
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eenheden | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX |
| Tientallen | X | XX | XXX | XL | L | LX | LXX | LXXX | XC |
| Honderdtallen | C | CC | CCC | CD | D | DC | DCC | DCCC | CM |
| Duizendtallen | M | MM | MMM |
Voorbeeld: 1987 = 1000 + 900 + 80 + 7 = M + CM + LXXX + VII = MCMLXXXVII.
Andersom: Romeins naar gewoon
Lees van links naar rechts. Is een cijfer kleiner dan het cijfer erna, trek het dan af; anders tel je het op. MCMXLIV: M (1000) + CM (900) + XL (40) + IV (4) = 1944.
Jaartallen
| Jaar | Romeins |
|---|---|
| 1830 | MDCCCXXX |
| 1945 | MCMXLV |
| 1999 | MCMXCIX |
| 2000 | MM |
| 2025 | MMXXV |
| 2026 | MMXXVI |
| 2027 | MMXXVII |
Je ziet Romeinse cijfers nog vaak op gevels, klokken, bij jaartallen in films en bij namen van vorsten, zoals Lodewijk XIV of paus Leo XIV. Ook hoofdstukken, bijlagen en eeuwen worden er soms mee genummerd: de XXIe eeuw.
Waarom niet groter dan 3999?
Met de gewone regels kun je hoogstens MMMCMXCIX schrijven: 3999. Voor grotere getallen zetten de Romeinen een streep boven een cijfer, wat ‘keer duizend’ betekende. Die schrijfwijze wordt vandaag bijna nooit gebruikt, daarom rekent deze calculator tot en met 3999. Een nul bestond in het Romeinse systeem niet.
Op klokken staat soms IIII
Op veel wijzerplaten staat 4 als IIII in plaats van IV. Dat is een oude traditie, onder meer omdat het de wijzerplaat evenwichtiger maakt tegenover de VIII aan de andere kant. Volgens de standaardregels is IV juist.
Uitleg en bedragen gecontroleerd op 20 oktober 2026. Zie je een fout? Laat het ons weten.
Veelgestelde vragen
Welke Romeinse cijfers zijn er?
I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 en M = 1000. Alle andere getallen maak je door deze te combineren.
Hoe werkt het aftrekken?
Staat een kleiner cijfer vóór een groter, dan trek je het af: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400 en CM = 900. Alleen I, X en C mogen zo gebruikt worden.
Wat is het grootste Romeinse getal?
Met de gewone schrijfwijze is dat 3999 (MMMCMXCIX). Voor grotere getallen zetten de Romeinen een streep boven een cijfer; die vermenigvuldigt het met duizend.