Zo reken je met procenten
Procent betekent ‘per honderd’. 15% is dus 15 van de 100, of 0,15 als decimaal getal. Met die ene gedachte kun je bijna elke procentsom oplossen: zet het percentage om naar een decimaal getal door het door 100 te delen, en reken daarna gewoon met vermenigvuldigen en delen.
| Vraag | Formule | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Percentage van een getal | percentage ÷ 100 × getal | 15% van 80 = 12 |
| Hoeveel procent is het? | deel ÷ geheel × 100 | 12 van 80 = 15% |
| Procentuele verandering | (nieuw − oud) ÷ oud × 100 | 80 → 92 = +15% |
| Getal verhogen met % | getal × (1 + percentage ÷ 100) | 80 + 15% = 92 |
| Getal verlagen met % | getal × (1 − percentage ÷ 100) | 80 − 15% = 68 |
| Terug naar het origineel | uitkomst ÷ (1 + percentage ÷ 100) | 92 ÷ 1,15 = 80 |
Drie voorbeelden uit het dagelijks leven
Loonsverhoging
Je bruto maandloon gaat van € 2.800 naar € 2.940. Hoeveel procent is dat? Het verschil is € 140. Deel dat door het oude loon: 140 ÷ 2.800 = 0,05. Keer 100 geeft 5% loonsverhoging.
Prijsstijging
Een abonnement van € 49,99 per maand wordt 8% duurder. De nieuwe prijs is 49,99 × 1,08 = € 53,99. Je hoeft dus niet eerst 8% uit te rekenen en het daarna op te tellen: vermenigvuldigen met 1,08 doet beide stappen tegelijk.
Een deel van een geheel
In een klas van 28 leerlingen zijn er 7 geslaagd met een onderscheiding. Dat is 7 ÷ 28 × 100 = 25% van de klas.
Snel uit je hoofd
Een paar percentages kun je zonder rekenmachine uitrekenen. Ze helpen ook om een uitkomst snel te controleren.
| Percentage | Truc | Van € 250 |
|---|---|---|
| 10% | komma één plaats naar links | € 25 |
| 5% | de helft van 10% | € 12,50 |
| 20% | 10% keer twee | € 50 |
| 25% | delen door 4 | € 62,50 |
| 50% | delen door 2 | € 125 |
| 12,5% | delen door 8 | € 31,25 |
| 33⅓% | delen door 3 | € 83,33 |
Handig om te weten: x% van y is altijd gelijk aan y% van x. 8% van 50 is lastig, maar 50% van 8 is gewoon 4.
Let op bij terugrekenen
Een stijging van 25% maak je niet ongedaan met een daling van 25%. Van 100 naar 125 is +25%, maar van 125 terug naar 100 is −20%. Het percentage wordt namelijk altijd berekend over de beginwaarde, en die is in de tweede stap groter.
Dat werkt ook andersom, en dat is vooral bij beleggen belangrijk. Daalt iets eerst 20% en stijgt het daarna 20%, dan kom je uit op 100 × 0,8 × 1,2 = 96, niet op 100. Na een daling heb je een grotere stijging nodig om terug te komen:
| Daling | Nodige stijging om terug te komen |
|---|---|
| −10% | +11,1% |
| −20% | +25% |
| −25% | +33,3% |
| −33⅓% | +50% |
| −50% | +100% |
Procent of procentpunt?
Gaat de spaarrente van 2% naar 3%, dan is die met 1 procentpunt gestegen. In procenten is dat een stijging van 50%, want 1 is de helft van 2. In het nieuws worden die twee vaak door elkaar gehaald. Spreek je over het verschil tussen twee percentages, gebruik dan ‘procentpunt’.
Veelgemaakte fouten
- Delen door het verkeerde getal. Bij een verandering deel je altijd door de oude waarde, niet door de nieuwe.
- Percentages optellen. 10% korting en daarna nog eens 10% is samen 19% korting, geen 20%. Zie de kortingscalculator.
- Btw eraf halen met min 21%. € 121 inclusief btw min 21% is € 95,59, maar het juiste bedrag exclusief btw is € 100. Deel door 1,21; zie de btw-calculator.
Uitleg en bedragen gecontroleerd op 20 oktober 2026. Zie je een fout? Laat het ons weten.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je een percentage van een getal?
Deel het percentage door 100 en vermenigvuldig met het getal. 15% van 80 is 0,15 × 80 = 12.
Hoe bereken je hoeveel procent iets is?
Deel het deel door het geheel en vermenigvuldig met 100. 12 van 80 is 12 ÷ 80 × 100 = 15%.
Hoe bereken je een procentuele stijging?
Trek de oude waarde af van de nieuwe, deel door de oude waarde en vermenigvuldig met 100. Van 80 naar 92 is (92 − 80) ÷ 80 × 100 = 15% stijging.
Wat is het verschil tussen procent en procentpunt?
Een procentpunt is het rekenkundige verschil tussen twee percentages. Gaat de rente van 2% naar 3%, dan stijgt die met 1 procentpunt, maar relatief met 50%.